İLAHİYAT FAKÜLTELERİ DERGİLERİNDE YAYIMLANAN DİN EĞİTİMİ KONULU

İLAHİYAT FAKÜLTELERİ DERGİLERİNDE YAYIMLANAN DİN EĞİTİMİ KONULU MAKALELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME[1]

Bilal ÜNSAL (Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü) Recep KAYMAKCAN, Doç. Dr. (Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) 

Atıf/©- Kaymakcan, R. & Ünsal, B. (2004). İlahiyat fakülteleri dergilerinde yayımlanan din eğitimi konulu makaleler üzerine bir değerlendirme. Değerler Eğitimi Dergisi, 2 (6), 51-76.

Özet- Artan bilimsel çalışmalara araştırmacıların ve ilgililerin kolayca ulaşa bilmesi gittikçe daha fazla önem kazanmaktadır. Bu önem farklı zamanlarda fark­lı dergilerde yayımlanmakta olan bilimsel makaleler için kendini daha fazla his­settirir olmuştur. Zira kitap veya akademik bir teze kıyasla, makalelerin varlığın­dan haberdar olmak çoğu zaman daha zor olabilmektedir. Bu araştırma, din eğitimi alanındaki akademik makalelerden oluşan bir bibliyografya denemesi ile bu sürecin olumsuz yönlerinin aşılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu çalışmada on yedi ilahiyat fakültesi dergisi, 1952-2003 tarihleri arasında yayın­lanan 208 sayısı ile incelenmiş ve din eğitimi konusunda 213 makale tespit edil­erek bibliyografyaya alınmıştır. Makalelerin 192'si telif olup 21'i çeviridir. Makalelerin yazar soyadlarına göre bibliyografyası ve anahtar kelimelere göre indeksi verilmiştir. Öncesinde, bibliyografyada verilen makalelerle ilgili nicel bazı veriler sunulmuş ve analitik değerlendirmelerde bulunulmuş/ur.

Anahtar Kelimeler- Makale,   Din Eğitimi,    ilahiyat Fakülte Dergisi,  Din Eğitimi Literatürü, Bibliyografya, İndeks, Akademik Dergi.

<*£>

Din eğitiminin bilimsel bir disiplin olarak ilahiyat fakültelerinde yeri­ni alması diğer din bilimlerine göre biraz gecikmeli olmuştur. İlk ola­rak 1979-1980 öğretim yılında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakülte­sinde din eğitimi müstakil bir bilimsel disiplin olarak kabul edilmiştir. 1980 sonrası YÖK düzenlemesi ile birlikte yüksek İslâm enstitüleri, ilâhiyat fakültelerine dönüştürülmüş ve "Din Eğitimi Anabilim Dalı" müstakil bir bilim dalı olarak ilahiyat fakültelerinde yerini almıştır.

Göreceli olarak akademik yönden yeni bir disiplin olmasına rağmen diğer din bilimlerine göre öğretim elemanı sayısı, bilimsel çalışmalar vb. yönlerden oldukça hızlı bir mesafe kaydetmiştir. Bu gelişmede (i) din eğitiminin öneminin daha iyi anlaşılması, (ii) diğer ilahiyat disip­linlerine göre uygulama ile irtibatının fazla olması, (iii) okullarda din kültürü ve ahlâk bilgisi derslerinin zorunlu hâle gelmesi, (iv) Türki­ye'de öğretmen yetiştirmenin yeniden yapılandırılması bağlamında ilâhiyat fakültesi bünyesinde "İlköğretim Din Kültürü ve Ahlâk Bilgi­si Öğretmenliği Bölümü"nün açılması vb. etkenlerin katkısının oldu­ğu söylenebilir. Din eğitimi alanına duyulan ilginin artması bu konu­da yapılan bilimsel çalışmaların da artması anlamına gelmektedir. Ül­kemizde hızla artan bilimsel çalışmalara araştırmacıların ve ilgililerin kolayca ulaşabilmesi önem arz etmektedir. Bu sebeple din eğitimi sa­hasındaki makale, tez, kitap ve bildirilerden oluşan bibliyografya ça­lışmalarının yapılması, yapılan çalışmaların elektronik ortama akta­rılması ve güncelleştirilmesi gerekmektedir.

Bilimsel ürünlerin en niteliklisi olarak kabul edilen makaleler farklı za­manlarda farklı dergilerde yayımlanmaktadır. Kitap veya teze göre bir konudaki makalelerin varlığından haberdar olmak daha zor olmakta­dır. Din eğitimi ile ilgili makalelerin nitelik ve nicelik yönünden analiz eden araştırmaların yapılması ise bu sahadaki mevcudun ortaya ko­nulması ve alanla ilgili neler yapılabileceği konusunda fikir vermesi yönünden bir gerekliliktir. Bu çalışma, din eğitimi alanındaki akademik makalelerden oluşan bir bibliyografya denemesi ile bu sürece katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu araştırma, Türkiye'de din eğitimi ala­nında dergilerde yayımlanan makalelerin bibliyografya denemesinin bir bölümünü[2] oluşturmaktadır. Bu çalışmada ilahiyat fakülteleri der­gilerinde din eğitimi alanında yayımlanmış makalelerin yazar soyadlarına göre bibliyografyası ve anahtar kelimelere göre indeksi verilecek­tir. Daha önce, bibliyografyada verilen makalelerle ilgili nicel bazı veri­ler sunulacak ve değerlendirmede bulunulacaktır.

Değerlendirme

Türkiye'de fakülte dergileri akademisyenlerin makalelerinin yayımlan­dığı ve süreklilik arz eden kurumsal destekli dergilerdir. Son yıllarda üniversite dışı akademik dergi yayıncılığının yaygınlaşmasına kadar bi­lim dünyasında fazlaca etkin olmuşlardır. İlk ilahiyat fakülte dergisi 1952'de yayın hayatına başlayan Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisidir. Günümüzde on yedi ilahiyat fakülte dergisi yayın hayatına devam etmekte olup en son yayın hayatına başlayan dergi ise 2001 yı­lında çıkarılan Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisidir. Fakülte dergileri 2001 yılma kadar genellikle yılda bir defa çıkmaktaydı. Ancak çoğu derginin bu periyoda uymadığı gözlenmektedir. Üniversitelera­rası Kurulun 2001 yılında doçentlik sınavı için Ön koşul olarak hakem­li dergi şartını getirmesi ve bu dergi tanımında yılda en az iki defa ya­yımlanma şartının bulunması (www.uak.gov.tr) Türkiye'deki bütün akademik dergi periyotları gibi ilahiyat fakülteleri dergilerinin de peri­yodunu etkilemiş ve fakülteler bu tarihten sonra hakemli olarak yılda iki sayı çıkarmaya başlamışlardır. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakül­tesi hariç fakülte dergilerinin neredeyse tamamının 1980'den sonra ya­yımlanmaya başladığı ve 1993'ten sonra yeni açılan üniversitelere bağlı ilahiyat fakülteleriyle birlikte fakülte dergisi sayısında önemli bir artışın olduğu gözlenmektedir.

Bibliyografya çalışması için on yedi ilahiyat fakültesi[3] tarafından 1952-2003 tarihleri arasında yayınlanan 208 dergi sayısı incelenmiş ve din eğitimi konusunda 213 makale tespit edilmiştir. Makalelerin 192'si telif olup 21'i çeviridir. Makale yazar sayısı ise 83'tür. Makale belirlenmesinde din eğitimi kavramı geniş anlamda ele alınmıştır. De­ğerlendirmelerde telif makaleler esas alınmıştır. Bibliyografya çalışma­sıyla ilgili bu genel bilgilerden sonra ilahiyat fakültesi dergilerindeki makalelerle ilgili nicel bazı değerlendirmelerde bulunulmuştur. Ancak yapılan değerlendirmelerin bu bibliyografya çalışması ile sınırlı oldu­ğunu, konuyla ilgili kapsayıcı genellemelere ulaşabilmek için daha de­taylı çalışmaların yapılmasının gerekliliğini belirtmek gerekir.

Tablo 1

İlahiyat Fakültesi Dergilerinde Yayımlanan Makalelerin Dergilere ve Yazarların Bağlı Bulundukları Üniversitelere Göre Dağılımı               

          
Dergi ve Üniversite Adı

Yayımlanan Makale Sayısı

Öğretim elemanlarının bağlı olduğu üniversite

Ankara İslâmî ilimler Enstitüsü Dergisi

4

---

Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

56

19

Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

6

3

Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

12

1

Çukurova Üniversitesi ilahiyat Fakültesi Dergisi

4

<p align="center" class="MsoNormal" style="text-al

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !